Şakayık Nedir?

Şakayık Nedir?

Şakayık, Paeoniaceae (Şakayıkgiller) familyasının tek cinsi Paeonia altında yer alan türlerin ortak adı. Bu bitkiler Asya, Güney Avrupa ve Kuzey Amerika'ya özgüdürler.

Düğün çiçeğigillerden bir bitki ve çiçeğidir. Şakayıklar ilkbahar sonlarında katmerli, güzel çiçekler açarlar. Çiçekleri kırmızı, pembe, beyaz, ya da sarı olur. Daha çok bahçelerde yetiştirilir. Yaprakları üç parçalı ve her parça tekrar üç parçadan meydana gelir. Parçaları oluşturan yan yapraklar yumurta veya mızrak şeklinde, kenarları bütün, üst kısmı koyu ve alt kısmı açık yeşil renklidir.

Çiçekleri; pembe, kan kırmızısı veya kırmızı renkte olup ortasında sarımsı bir yığın döllenme tozlukları mevcuttur. Birçok çeşidi vardır. Mayıs-Haziran aylarında pembe veya kırmızı renkli çiçekler açan, 70 santimetre kadar boyunda, çok yıllık otsu bir bitkidir. Yaprakları derin parçalıdır. Ev ilaçlarında kökleri kullanılır. Narin çiçek yapısı, rengi ve bazı türlerinin kokusu bahçelerde hemen fark edilir. Bakımı, yapısı ve aile özellikleri sebebiyle bu çiçek biraz da olsa nazlıdır.

Her ortamda yaşayamaz, gerekli koşullar sağlanamazsa ölür gider. Şakayıkgillerden olan bu bitkinin pek çok türü olduğu tespit edilmiştir ancak; 25 ile 40 arasında olduğu sanılmaktadır. Kuzeybatı Amerika, Asya ve Güney Avrupa kıtaları yetişmeleri için oldukça uygun bölgelerdir. Buna bağlı olarak yaygın görülen iki çeşit şakayık vardır. Biri otsu gelişen dallarda çiçeklenir ve boyları yarım ile bir buçuk metre arasındadır. Diğer türleri ise 3 metreye kadar boylanabilir. Bir de bu iki türden elde edilmiş hibritler bulunur ki çiçekleri çok kibar ve hoş görünümlüdürler.

Yalınkat, katmerli ya da yarı katmerli çiçekleri vardır. Çiçekleri, ilk yıl çiçekleri başka şeye benzer, böyle bir ilginçliği vardır. Esas güzel çiçeklerini sonraki yıllarda açar. Uzun dallı, iri çiçekli şakayıklarda dallar değneklere bağlanmalıdır ki rüzgarda yağmurda kırılmasınlar. Eğer normalinden daha iri ve gösterişli çiçekler istiyorsanız, şakayık dallarında her bir çiçek dalında bir tomurcuk bırakın, yanlardakini ilk göründükleri anda yok edin. Solan çiçekler derhal en üstten koparılmalıdır. Tohum oluşturmasına izin verirseniz hem çok kuvvet çekerler hem de bir sonraki yıl daha az çiçeklenmeye sebep olurlar.

Çiğ olan bir gecenin ardından gelen aşırı sabah güneşi, tomurcuklara zarar verebilir. Bu nedenle, bitkinin binaların kuzey cephelerine dikilmesi önerilmez.  Bu nedenle güney veya güneybatı yönlerine doğru dikim yapmanız bitkiniz için doğru seçim olur. Kış mevsiminin yeterince soğuk geçmediği yerlere uygun değildir. Kışın uzun süre iyice üşümezse iyi bir çiçeklenme göstermez. İstanbul için şakayıklar “biraz” uygun denebilir. İstanbul’dan daha ılıman yerler için ağaç şakayıkları tercih edilmeli. Saksılarda şakayık iyi bir gelişim göstermez. Kesinlikle bahçe bitkisidir. Şakayıklar; sonbaharda kurur, toprak üstü kısmı kışın yok olur.

Besin depolarına sahip kökleri ilkbaharda yeniden yeşerir. Bunlara yumru muamelesi yapmayın, diktiğiniz yerden asla sökmeyin ve yavruları sakın ayırmayın. Bitki yerinin değiştirilmesinden pek hoşlanmaz. Özellikle büyüme döneminde bitkinin yeri ve toprağı değiştirilmemelidir. Dikim esnasında çok fazla dikilmesi önerilmez. Dikim yapıldıktan sonra bolca sulanması önemlidir. Kökleri oldukça fazla gelişebilen bitkinin yan yana ekimlerinde yaklaşık 90 cm. kadar mesafe bulunması gerekmektedir. Bunun yanı sıra bitkinin köklerinin sürekli olarak nemli ve serin kalması sağlanmalıdır. İlkbahar mevsiminde bitki gübrelenebilir. Kış mevsiminde donlardan korunması da gerekmektedir.

Şakayıklar, ikinci yıldan itibaren güzel görünümlü çiçekler üretmeye başlarlar. Bazı türlerin çiçekleri de güzel kokar. Şakayıklar sert bir kış görmezse baharda çiçeklenmeleri az olur. Ilıman iklim kışı az çiçeğe sebebiyet verirken, karasal iklimde yaşayan şakayık çok güzel çiçeklere sahip olur. Bu yüzden bir Antalya Şakayığı ile Konya Şakayığı aynı olamaz. Kesinlikle bahçe çiçeğidir. Saksıyı sevmezler, geniş alanlardan hoşlanırlar. Direk güneş ışığına ya da soğuğa maruz bırakıldığında çiçekleri kendini bırakıverir. Yaprakları dökülmüş bir ağacın altında yaşamaları onlar için en iyi seçim olacaktır. Toprak seçimi de önemli elbette. Zengin toprakları seven bu çiçek fazla suya da gelemez. Suyu bu sebeple iyi ayarlanmalı, kökleri çürütülmemelidir.

Şakayıkın Bakımı

Şakayık, oldukça dayanıklı bir bitkidir. Bitkinin toprağı nemli, humuslu ve iyi drenaj yapılmış olmalıdır. Dikimi esnasında torf ve gübre ile harmanlanmış toprak kullanılması durumunda, köklerinin güçlenmesi sağlanabilir. Üretiminde tohumla çoğaltma ve üretme kullanılsa da, aşılama yöntemi en sık kullanılan yöntemdir. Bunun nedeni ise, tohumun ekildikten ancak iki yıl sonra ancak çimlenmesidir.

Bitki ekimin yapıldığı yıl genelde çiçek vermez. Bitki Nisan ve Haziran ayları arasında çiçek verir. Katmerli bir yapıda olan bitkinin çiçekleri bazen yarı katmerli de olabilmektedir. Tüm türlerinde koku bulunmaz. Çiğ olan bir gecenin ardından gelen aşırı sabah güneşi, tomurcuklara zarar verebilmektedir. Bu gibi nedenlerden dolayı, bitkinin binaların kuzey cephelerine dikilmesi önerilmez.

Bitki yerinin değiştirilmesinden pek hoşlanmaz. Özellikle büyüme döneminde bitkinin yeri ve toprağı değiştirilmemelidir. Dikim esnasında çok fazla dikilmesi önerilmez. Dikim yapıldıktan sonra bolca sulanması önemlidir. Kökleri oldukça fazla gelişebilen bitkinin yan yana ekimlerinde yaklaşık 90 cm. kadar mesafe bulunması gerekmektedir. Bunun yanı sıra bitkinin köklerinin sürekli olarak nemli ve serin kalması sağlanmalıdır. İlkbahar mevsiminde bitki gübrelenebilir. Kış mevsiminde donlardan korunması da gerekmektedir. [1]

Captcha işaretlenmemiş.